Changing Justice Gears

Changing Justice Gears is gericht op het terugdringen van kortdurende detentie

PROJECT PARTNERS

Het project Changing Justice Gears is gericht op het terugdringen van kortdurende detentie (korter dan zes maanden) aangezien deze sanctie veel detentieschade veroorzaakt, tot hoge recidive leidt, kostbaar is en niet effectief.

Het project probeert op twee manieren het eisen en opleggen van kortdurende detentie te verminderen: door enerzijds te stimuleren dat het eisen en opleggen van deze sanctie beter wordt gemotiveerd door officieren van justitie en rechters, waarbij aandacht besteed wordt aan alle strafdoelen en anderzijds door bij wijze van burgerinitiatief een wetsvoorstel te ontwikkelen teneinde meer alternatieve sancties toe te voegen aan het strafrechtelijke sanctie-arsenaal van officieren van justitie en rechters.

Circa 75% van alle gedetineerden in Nederland verblijft korter dan drie maanden in een penitentiaire inrichting (RSJ, 2021), dus het betreft hier een omvangrijke doelgroep, die bovendien blijkt te worstelen met veel individuele en sociale problemen.

FINANCIERING

Porticus

PUBLICATIES

TIJDSPAD
januari 2020 – juni 2024

alle projecten

Slachtoffers willen geen wraak ze willen dat de dader zijn leven betert.

Detentieschade

Voor de (grote) groep kortdurend gedetineerden geldt dat de detentieperiode te kort is om in de penitentiaire inrichting al te werken aan hulp, herstel en re-integratie. Wel loopt de gedetineerde tijdens zijn kortdurend verblijf in detentie flinke “detentieschade” op. Deze schade ontstaat doordat eventuele hulp die er voorafgaand aan de detentie was door de detentie onderbroken en verstoord wordt, de relaties met partners, kinderen en andere mensen uit het netwerk van de gedetineerde beschadigd raken, mogelijke schulden meestal verder oplopen en mensen door de detentie hun werk en/of hun woning kwijt kunnen raken (voor zover ze daarover beschikten). Kortom: de problemen van deze toch al kwetsbare doelgroep nemen door de korte detentie verder toe. Wat de kans op recidive vergroot.

De Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming stelt in haar advies “Korte detenties nader bekeken” (2021) dat voor de groep gedetineerden die korter dan drie maanden vastzit de behoefte aan betekenisvolle(re) alternatieven groot is. Ook slachtoffers blijken vaak andere behoeften te hebben dan strafrechtelijke vervolging.

De maatschappelijke effectiviteit van korte detenties vormt al met al onderwerp van discussie. Temeer daar de strafrechtsketen vast loopt vanwege de hoge instroom. De urgentie voor verandering is groot.

MotivatE en DiscoveR

Het project Changing Justice Gears probeert op twee manieren, via twee deelprojecten (respectievelijk MotivatE en DiscoveR) kortdurende detentie te verminderen:

MotivatE: dit deelproject onderzoekt hoe gestimuleerd kan worden dat het eisen en opleggen van kortdurende detentie beter wordt gemotiveerd door officieren van justitie en rechters, waarbij door hen expliciet aandacht besteed wordt aan alle strafdoelen.
DiscoveR: dit deelproject is erop gericht om het strafrechtelijke sanctie-arsenaal te vergroten van officieren van justitie en rechters, zodat er meer alternatieven ontstaan voor kortdurende detentie. Hiertoe is door RJN in samenwerking met de Universiteit Maastricht bij wijze van burgerinitiatief een wetsvoorstel ontwikkeld getiteld “Herijking en verrijking van het strafrechtelijke sanctiestelsel met het oog op het terugdringen van de korte vrijheidsstraf. Voorstel van Wet strekkende tot Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering.”

Alternatieven die in dit wetsvoorstel voorgesteld en uitgewerkt worden zijn:

Invoering van elektronische detentie als zelfstandige hoofdstraf
Invoering van vervangende taakstraf en vervangende elektronische detentie
Doorvoering van enkele wijzigingen van de regeling inzake de vrijheidsstraf en de taakstraf (o.a. verdubbeling van aantal op te leggen uren)

Het ontwikkelde wetsvoorstel (burgerinitiatief): boek

Terugdringen korte vrijheidsstraf wetsvoorstel

Dit wetsvoorstel is op 3 oktober 2023 aangeboden aan de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid van de Tweede Kamer en aan de Minister voor Rechtsbescherming de heer Weerwind.

Dit heeft geleid tot de nodige media-aandacht, waar we hieronder enkele voorbeelden van opnemen.

Radio 1 interview: Enkelband als alternatief voor gevangenisstraf voorkomt recidieven

TV interview op TV Limburg met Jacques Claessen d.d. 4 oktober 2023: Pleidooi voor enkelband bij korte celstraf

TV item in het SBS6 programma Goed Nieuws Vandaag d.d. 17 oktober 2023: Goed Nieuws